Toespraak Nieuwjaarsbijeenkomst op 12 januari 2026 van burgemeester Jacco van der Tak: 'Het verlangen naar onmiddellijkheid': Moed gevraagd van ons allemaal

BARNEVELD - Heeft u hem al bezocht? Wellicht even tussen kerst en oudejaarsdag in? Of wellicht vorige week toen u thuis was, omdat reizen niet zo eenvoudig was. Ik doel op de website van Bol.com over noodpakketten. Van waterfilter tot survivalradio. U kunt het er vinden. Goed gevonden van de Rijksoverheid om met bedrijven samen te werken. Samenwerking om onze weerbaarheid te vergroten. Je kunt dit als verstandige publiek-private samenwerking zien of als commercieel slimmigheidje. Er is echter nog een perspectief. Namelijk dat Big Tech- en verkoopbedrijven een grote invloed hebben op ons leven. Vandaag besteld, morgen in huis. We zijn er om u te entertainen of te ontzorgen. Nederland, pakketjesland. 

Stuk voor stuk spelen ze slim in op ons ‘verlangen naar onmiddellijkheid’. Het bracht me aan het begin van het jaar bij de vraag: wat zijn eigenlijk de ‘influencers’ van onze tijd? Wat beïnvloedt onze wijze van samenleven? En brengen ze, deze ‘influencers’, het goede samenleven dichterbij? Het bracht me op de getallen 1 en 387. 

Voordat ik hier verder op in ga, wil ik u allereerst van harte welkom heten bij onze nieuwjaarsreceptie. Traditiegetrouw hét moment om elkaar te ontmoeten. Zojuist noemde ik al het verlangen naar onmiddellijkheid. Ik hoop echter wel dat uw verlangen naar het gezellige samenzijn; de borrel na afloop, niet onmiddellijk de kop op steekt. Het gaat komen, dat beloof ik u, maar eerst… heeft u even? Want voor menig burgemeester is dit natuurlijk één van de hoogtepunten van het jaar. 

Een moment om eens goed uit te pakken. Met een gezonde doses trots op alles wat er binnen de gemeente gebeurd is. Zo ook voor mij. Gaat u er dus maar eens lekker voor zitten!

Graag wil ik u alle goeds voor 2026 toewensen namens het gemeentebestuur. Veel heil en zegen voor dit nog jonge jaar. Een jaar dat nog in nevelen is gehuld, maar waarvan we weten dat er allerlei zaken op stapel staan. Zoals het afscheid van het huidige gemeentebestuur en het aantreden van een nieuw bestuur na de verkiezingen op 18 maart 2026. Voor de politici onder ons een belangrijke mijlpaal. Voor anderen is wellicht een grote investering als ondernemer belangrijk of meer persoonlijk; de verwachte geboorte van een kind of kleinkind. Vanavond wil ik met u stilstaan bij de context waarin deze gebeurtenissen zich voltrekken. Ook zetten we aantal inwoners in het zonnetje. 

Daarnaast wil ik de inwoners die nieuw zijn komen wonen in één van onze dorpen hartelijk welkom heten. Fijn dat u er bent! Ik hoop dat u zich thuis voelt in onze gemeente. 

Terug naar de tijd waarin we leven. Het is nog maar vier jaar geleden dat we uit een pandemie kwamen. En zoals zo vaak na een pandemie in de geschiedenis: ook erna leidt het tot spanningen en breuklijnen. Daar hadden we echter nauwelijks de tijd voor. 

De laatste COVID-maatregelen waren nog niet ingetrokken en toen viel Rusland Oekraïne binnen. Oorlog op ons eigen continent. Elders was het niet rustiger. 

Oorlogen in Syrië, Sudan en Israël/Gaza. Autocratische krachten winnen inmiddels aan terrein. Wat een tijd. 

Economisch gezien gaat het nog redelijk goed. Waarbij we wel de kanttekening moeten plaatsen dat onze economie een onbegrensd en autonoom systeem lijkt te zijn geworden. Net zoals de sociale media platforms en de snelle groei van AI. Waar is de grip? 

Ondertussen is het zaak dat we betere rentmeesters worden. ‘Earth Overshoot Day’ (de dag dat we meer hebben verbruikt aan natuurlijke bronnen dan de aarde beschikbaar heeft) valt elk jaar eerder. En niet alleen natuurlijke hulpbronnen vragen om aandacht, ook natuurlijke bondgenoten maken andere keuzes. 

Oorlog, klimaatverandering en de onvoorspelbaarheid van bondgenoten. Geen optimistisch verhaal aan het begin van dit jaar. Wel is het een eerlijke schets van de tijd waarin we leven. Deze ontwikkelingen geven begrijpelijkerwijs onrust. 

Minder te begrijpen is de onverschilligheid erover. Denken dat het wel overwaait. Of het terugtrekken op eigen erf als gevolg ervan. Iets wat kan benauwen bovendien. Het is juist nu belangrijk om mensen te ontmoeten die anders denken. Net zoals een lichaam alleen in leven kan blijven als het van buiten zuurstof krijgt.

Velen vragen zich af: blijven we veilig en kunnen we, ook de komende generaties, met een hoog niveau van welzijn blijven leven? Ik heb geen pasklare antwoorden voor u vanavond. Wel weet ik dat we de veren van naïviteit moeten afschudden. Het is zonneklaar dat we weerbaarder moeten worden. Dit vraagt om het dieper steken van de spade. Om op het spoor te komen van de ‘influencers’ die onze manier van leven beïnvloeden. 

Ons mensbeeld wordt allereerst sterk bepaalt door een cultuur van performance en prestatie. ‘Sterk zijn’ is de norm. Kwetsbaarheid niet zelden onderbelicht of nevengeschikt. Terwijl we allemaal weten dat het stellen van een hulpvraag een nieuwe horizon kan openleggen. En over performance gesproken: de schoolcijfers van pubers komen ondertussen direct binnen via onze Smartphone. Gaat het gesprek bij thuiskomst niet direct over die 5,3 voor wiskunde? Zou uw kind zich een 5,3 kunnen voelen op zo’n moment? Een gepensioneerde is al snel een ‘niet-presterende’ factor. En op je smartwatch volg je, voor je eigen ‘gemoedsrust’, continu de hartslag van je pasgeboren kindje. De behoefte aan ‘onmiddellijkheid’ is bijna ongemerkt ons leven ingeslopen. Of wat te denken van de influencer ‘verminking’.  De continue druk om het beste en mooiste te laten zien. Met een verminkt zelfbeeld als gevolg. Pesten beperkt zich allang niet meer tot de schooluren en gaat 24/7 door via Snapchat. 

Zeker, nieuwe ontwikkelingen en ‘influencers’ bieden ook kansen, maar dienen ze ook het goede samenleven is wel de vraag. We hebben immers meer contact dan ooit, weten meer dan ooit, maar zien elkaar steeds minder. In een wereld onder spanning en in een cultuur van performance, prestatie en verminking worden niet automatisch bruggen geslagen. We neigen naar: nog meer weten, nu ingrijpen en actie tonen, terwijl we daarmee vaak de onzekerheid en onderlinge afstand groter maken. Het dilemma van deze tijd. Hoe komen we van ‘weten’ naar ‘echt zien’? Hoe geven we ademruimte aan kwetsbaarheid, stappen we over schaduwen heen en schikken we in omwille van het grotere belang? Moed is gevraagd. Om elkaar niet te ‘duwen’, maar te ‘dragen’. Om onze weerbaarheid op een ander niveau te versterken dan het aanschaffen van een praktisch noodpakket. 

Is er in Barneveld onzekerheid of moed? Nou, onzekerheid genoeg. Wereldwijde ontwikkelingen zien we ook hier terug. 

In onze dorpen. We vangen Oekraïense vluchtelingen op, er waren demonstraties, we bereiden de komst van een AZC voor, werken aan plannen met Defensie voor intensiever gebruik van kazerneterreinen, zoeken naar een balans tussen een sterke agrarische sector die voorziet in voedselzekerheid en een goede leefomgeving, zijn geconfronteerd met vogelgriep en de wolf kan ons zomaar tegen elkaar opzetten. En dan heb ik de ‘stapeling van allerlei zaken’ buiten beschouwing gelaten. Waarop ik doel? Knellende woningnood, schaarse ruimte, verstikkende overregulatie, toenemende vergrijzing en verstoppende netcongestie. En zo staan we dan op een T-splitsing in Barneveld. Kiezen we voor moedige hoop of voor hopeloze moedeloosheid?

Moed is er gelukkig veel te vinden in onze gemeenschappen. Door verhalen over ziek-zijn te delen is Choir4Hope ontstaan om kankeronderzoek te ondersteunen. 

Door met de Doendenkers in gesprek te gaan over je boerenbedrijf voel je je misschien voor het eerst echt gehoord. Door een opleiding te volgen bij de Barneveldse Techniek Opleiding krijg je toekomstperspectief. Door erop uit te gaan, een lach op je gezicht. Bijvoorbeeld met de seniorentocht vanuit Voorthuizen of tijdens de bingo-avond van het Zomerfeest in Garderen. 

Of misschien krijg je wel een maaltijd van de 387 vrijwilligers van Welzijn Barneveld of liep je mee met ‘proef-rondje-Stroe’. Zorgde u ervoor dat de nieuwe inwoners in De Glind zich snel thuis voelden of werkte je mee aan het nieuwe groene hart van Kootwijkerbroek. 

Kreeg je een ander inzicht aangereikt over wat er echt toe doet in het leven, door te luisteren naar overlevenden van de oorlog in Terbroek tijdens één van die vele initiatieven afgelopen jaar in het kader van ’80 jaar vrijheid’. 

Of stonden mensen troostvol om je heen, wanneer een geliefde, oud, jong, door een verkeersongeluk om het leven kwam. 

Is dit alles niet wat het leven hoopvol maakt én ons weerbaarder in tijden dat de golven hoog gaan? Is dit niet ‘dragen’ in plaats van ‘duwen’.

Als gemeente hebben we geprobeerd ‘mee te dansen met het ritme van de samenleving’. Niet terugtreden, maar verbinden. Niet alleen oog te hebben voor de onmiddellijkheid van nu, maar ook voor de langere termijn. We hebben koers bepaald richting 2040. Met een omgevingsvisie en visie op het sociaal domein. Waarin we verantwoord willen groeien met behoud van krachtige gemeenschappen. Ons kompas voor de komende jaren bij de vertaling naar concrete plannen. Van cultuur tot sport. Van gebiedsplan tot een nieuw bedrijventerrein.

Onze financiële mogelijkheden zijn ondertussen beter in kaart gebracht en er is ruimte voor groei-investeringen. Kort en goed, veel zaken zijn in gang gezet en aan de andere kant is veel ook nog niet af. 

Verkiezingen bepalen onze politieke toekomst zoals dat hoort in een democratie. Mijn hoop is dat iedereen gebruik gaat maken van zijn of haar stemrecht. Dat doet recht aan de waarde van onze lokale volksvertegenwoordiging. Het vraagt óók om moedige politici die vanuit hun eigen samenlevingsvisie, respectvol ideeën bepleiten en niet in de val van torenhoge beloftes stappen. 

Het vraagt om politici die na het sluiten van de stembussen bereid zijn tot samenwerking en oog hebben voor minderheden bij meerderheidsbesluitvorming. 

Hopelijk kan ons nieuwe gemeentebestuur daarbij rekenen op ‘Den Haag’. Daar zijn we ook wel aan toe na een aantal jaar waarin er veel oog was voor de ‘onmiddellijkheid van nu op X’, maar weinig echte oplossingen op tafel zijn gekomen. Als gemeente hebben we wel geïnvesteerd in de verbinding met ‘buiten’, hebben we onze belangen actief vertegenwoordigd en lopen we, samen met de Regio Foodvalley, voorop. De Haagse turbulentie kreeg doordachte, toekomstgerichte voorstellen vanuit het midden van Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van stikstof.  Wij willen verder. Wij kijken vooruit. Hopelijk krijgt onze inbreng een goede inbedding in voorspelbare en betrouwbare kaders. Dat vraagt om een oplossingsgerichte politiek voorbij technocratie en populisme. Een politiek met meer waarheidsliefde en lange termijn focus. 

Overigens is het openbaar bestuur niet altijd van de ‘onmiddellijkheid’. Kant-en-klare noodpakketten, zoals bij Bol.com, zijn als openbaar bestuur vaak niet te leveren. Moedig samen de vraagstukken stap-voor-stap oplossen. Dat is wat nodig is. Met en voor mensen. Of zoals de president Roosevelt het zei: ‘Deze ongelukkige tijden vragen om het maken van plannen die bouwen van beneden naar boven en niet van boven naar beneden.’ 

Voordat ik ga afronden wil ik mijn dank uitspreken voor allen die moedig in de frontlinie staan. Collega’s die onze gemeente beter en leefbaarder willen maken. En natuurlijk politie, brandweer en ambulancepersoneel. Het hele jaar door. 

Terugblikkend op Oud en nieuw kunnen we constateren dat dit zonder grote incidenten in onze gemeente is verlopen, de inzet was opnieuw enorm. Dank! Voor 2026 zou het wel mooi zijn als er in onze gemeente een passende invulling komt om Oud & Nieuw op een goede manier te vieren. 

Moed is gevraagd. Het getal 387 heb ik u genoemd. Het getal ‘1’ nog niet… De moed van de één, kan een wereld van verschil voor een ander betekenen.

Ik denk aan een kandidaat voor het kinderburgemeesterschap die zijn pestkoppen het nakijken gaf door een kwetsbare speech te houden. Ik denk aan dat ene gebed waarin een oude man niet wordt vergeten. Ik denk aan die warme maaltijd van een buurvrouw in je nieuwe straat waar je eindelijk een eigen huis hebt gevonden. Ik denk aan die ene hartelijke begroeting in de morgenzon bij een wandeling op het Kootwijkerzand. Ik denk aan een jonge meid die het koude water van Zeumeren induikt voor een goed doel in Afrika. Ik denk aan een ondernemer die niet onverschillig is voor de armoede van een ander. Ik denk…, aan al die moedige inwoners die samen het beste ervan willen maken en zo zorgen voor meer weerbaarheid dan alle noodpakketten bij elkaar in ieder huis, keurig netjes in elke kelderkast. 

Moed is gevraagd van ons allemaal. Ter inspiratie deel ik graag met u een gedicht van Vera de Brauwer:

Moed

het breken van een eivraagt niet veel durfmaar welk een warmte en geduldvereist het broedenwelnee, u bent geen kipen ik geen kuiken in de dopik hou mijn broze kop omhoogvraag niet mij te behoedenvoor alle tegenslageneen beetje zachtheid anderzijdswat mildheid bij het kijkenstel dat ik dát zou vragen…zou het op moed gelijken?

Dank u wel. 

Burgemeester Jacco van der Tak

Inschrijven voor de nieuwsbrief

Elke dag het nieuws van Barneveld.Nieuws.nl in uw e-mail.

Abonneren